1. Cateromarket
  2. Dieta bez laktozy

Dieta bez laktozy

Nietolerancja laktozy, czyli cukru zawartego w mleku, jest jedn膮 z najcz臋艣ciej wyst臋puj膮cych nietolerancji pokarmowych. Dochodzi do niej w sytuacji, kiedy w organizmie cz艂owieka brakuje laktazy - enzymu koniecznego do rozk艂adu laktozy.


Czym jest laktoza?

Laktoza, nazywana te偶 cukrem mlecznym, jest jednym ze sk艂adnik贸w produkt贸w mlecznych, w tym mleka. Jako w臋glowodan z艂o偶ony, laktoza rozk艂adana jest przez enzym o bardzo podobnej nazwie - laktaz臋, a nast臋pnie wch艂aniana przez organizm w postaci glukozy i galaktozy. Niedob贸r tego enzymu powoduje, 偶e laktoza, zamiast strawieniu w jelicie cienkim, ulega rozk艂adowi dopiero w jelicie grubym przez flor臋 bakteryjn膮. Te zaburzenia trawienia powoduj膮 liczne skutki uboczne, okre艣lane jako nietolerancja laktozy. Ich si艂a zale偶y od stopnia niedob贸r laktazy.


Nietolerancja laktozy 鈥 przyczyny i objawy

Nietolerancja laktozy okre艣lana jest jako zesp贸艂 objaw贸w klinicznych ze strony uk艂adu pokarmowego. Nale偶膮 do nich: wzd臋cia, przelewanie, nudno艣ci, uczucia napi臋cia, wiatry, b贸le brzucha, a nawet biegunki. Ich powstawanie mo偶e by膰 spowodowane jednoczesnym lub niezale偶nym wyst臋powaniem dw贸ch zjawisk. S膮 nimi:

  • niedob贸r laktazy - czyli zbyt ma艂a ilo艣膰 laktazy, enzymu trawi膮cego laktoz臋 lub jej obni偶ona aktywno艣膰 w jelicie cienkim, uwarunkowany genetycznie;
  • hipolaktazja - zesp贸艂 z艂ego wch艂aniania laktozy, czyli upo艣ledzenie wch艂aniania laktozy przez jelito cienkie, nabyta lub wrodzona.

Wyst臋powanie i diagnostyka nietolerancji laktozy

Zgodnie z szacunkami, w Polsce hipolaktazja wyst臋puje u 20-37% doros艂ych. Niedob贸r laktazy mo偶e by膰 spowodowany chorobami przewodu pokarmowego, zatruciem pokarmowym b膮d藕 przyjmowaniem niekt贸rych lek贸w, takich jak antybiotyki czy niesterydowe leki przeciwzapalne. Na wykszta艂cenie nietolerancji wp艂yw maj膮 r贸wnie偶 inne czynniki, prowadz膮ce do uszkodzenia 艣luz贸wki jelit. W niekt贸rych przypadkach niedob贸r laktazy jest wrodzony - wtedy konieczna staje si臋 ca艂kowita rezygnacja z mleka lub przyjmowanie laktazy w postaci tabletek. Warto pami臋ta膰, 偶e niedob贸r laktazy post臋puje z wiekiem. Osoby, kt贸re maj膮 za sob膮 badania w kierunku nietolerancji laktozy, powinny regularnie je ponawia膰. W tym celu nale偶y wykona膰 zlecone przez lekarza: wodorowy test oddechowy, test zmian poziomu glukozy w surowicy krwi, badanie moczu i pH stolca oraz szereg innych bada艅. Cz臋sto praktykowana jest te偶 pr贸ba eliminacyjna, w trakcie kt贸rej pacjent ca艂kowicie wyklucza ze swojej diety laktoz臋 na okres dw贸ch tygodni. Je艣li dotychczasowe objawy ust膮pi膮, a p贸藕niej wr贸c膮 po ponownym spo偶yciu cukru, mo偶na podejrzewa膰 nietolerancj臋 laktozy.


Leczenie nietolerancji laktozy

Jedynym sposobem radzenia sobie z nietolerancj膮 laktozy jest obecnie jej eliminacja z diety. Zalecane jest ograniczenie lub ca艂kowita rezygnacja z produkt贸w zawieraj膮cych laktoz臋. Szczeg贸艂owe zalecenia zale偶膮 od postaci nietolerancji laktozy, si艂y nasilenia objaw贸w oraz wieku chorego. Leczenie uzupe艂ni膰 mo偶na te偶 o przyjmowanie tabletek zawieraj膮cych laktaz臋. Za偶ywa si臋 je przed bezpo艣rednim spo偶yciem pokarmu sk艂adaj膮cego si臋 z nabia艂u. U艂atwiaj膮 one trawienie mleka i zmniejszaj膮 dolegliwo艣ci ze strony uk艂adu pokarmowego. Nale偶y pami臋ta膰, 偶e laktoza obecna jest nie tylko w mleku i produktach mlecznych. Z uwag膮 sprawdza膰 trzeba sk艂ad r贸偶nych produkt贸w spo偶ywczych, do kt贸rych dodaje si臋 r贸偶ne 藕r贸d艂a laktozy. Laktoza mo偶e by膰 ukryta cho膰by w: czekoladzie, lodach, sosach, pieczywie tostowym, bu艂eczkach ma艣lanych, margarynie, par贸wkach, pasztetach, sztucznych s艂odzikach, a tak偶e w lekach i suplementach diety. Podczas zakup贸w nale偶y z uwag膮 czyta膰 etykiety i sprawdza膰, czy w sk艂adzie produkt贸w znajduj膮 si臋 mleko w proszku, serwatka czy t艂uszcz mleczny. Podobnie rzecz ma si臋 z niekt贸rymi lekami - niekt贸re syropy czy polewy (os艂ony) tabletek zawieraj膮 w sobie laktoz臋.


Dieta przy nietolerancji laktozy 鈥 zasady

Dieta przy nietolerancji laktozy ma charakter eliminacyjny i s艂u偶y leczeniu towarzysz膮cych jej objaw贸w. Mo偶e by膰 stosowana zar贸wno przez doros艂ych, jak r贸wnie偶 dzieci, w tym niemowl臋ta i noworodki, kt贸rych organizm nie trawi cukru mlecznego. U os贸b z wrodzonym niedoborem laktazy konieczne jest bezwzgl臋dne stosowanie diety bezlaktozowej przez ca艂e 偶ycie. W ich przypadku, spo偶ycie nawet niewielkiej ilo艣ci cukru mlecznego, mo偶e powodowa膰 nasilenie objaw贸w, a nawet stwarza膰 zagro偶enie dla 偶ycia. Osoby z nabytym niedoborem laktazy toleruj膮 niewielkie ilo艣ci cukru mlecznego. Jednorazowo spo偶y膰 mog膮 oko艂o 5-10 g laktozy, co odpowiada 100-200 ml s艂odkiego mleka. W tej sytuacji nie ma wi臋c potrzeby wykluczenia produkt贸w mlecznych z diety 鈥 wystarczy ich ograniczenie i wybieranie produkt贸w z obni偶on膮 zawarto艣ci膮 laktozy. Zgodnie z zaleceniami lekarskimi, wa偶ne jest okre艣lenie indywidualnego poziomu tolerancji laktozy. Dobrym pomys艂em jest obserwacja zale偶no艣ci pomi臋dzy ilo艣ci膮 spo偶ywanych produkt贸w mlecznych a wyst臋powaniem skutk贸w ubocznych. Im silniejsze objawy, tym bardziej wskazane staje si臋 zastosowanie diety bezlaktozowej.


Dieta przy nietolerancji laktozy 鈥 co mo偶na, a czego nie mo偶na je艣膰?

Osoby z wrodzon膮 lub nabyt膮 nietolerancj膮 mog膮 bez obaw si臋ga膰 po produkty mleczne poddane procesowi fermentacji. Nale偶膮 do nich cho膰by jogurt, kefir, ma艣lanka czy sery ple艣niowe. Zawarte w nich bakterie probiotyczne produkuj膮 laktaz臋, a wi臋c stymuluj膮 proces trawienia cukru mlecznego. Ich spo偶ycie nie tylko nie powoduje nieprzyjemnych objaw贸w, ale i pozwala na wyr贸wnanie niedobor贸w zwi膮zanych z eliminacj膮 mleka i produkt贸w mlecznych z diety. Za bezpieczne uznawane s膮 te偶 twarde sery d艂ugo dojrzewaj膮ce, takie jak gouda, cheddar czy parmezan. Ze wzgl臋du na nieznaczn膮 zawarto艣膰 laktozy, s膮 dobrze tolerowane przez osoby z jej nietolerancj膮. Sklepowa lista bezlaktozowych produkt贸w stale si臋 powi臋ksza. Na p贸艂kach warto wi臋c szuka膰 zdrowych zamiennik贸w opatrzonych napisem 鈥瀙rodukt bez laktozy鈥. G艂贸wnymi 藕r贸d艂ami laktozy s膮 natomiast mleko i produkty mleczne 鈥 zar贸wno krowie, kozie, owcze, bawole, jak i wszystkich innych ssak贸w. Poni偶ej prezentujemy zawarto艣膰 laktozy w 100 g wybranych produkt贸w:

  • mleko krowie 0,5% 鈥 4,9
  • mleko kozie 鈥 4,4
  • mleko odt艂uszczone w proszku 鈥 51
  • mleko pe艂ne w proszku 鈥 39
  • mleko zag臋szczone s艂odzone 鈥 10,3
  • jogurt owocowy 鈥 5
  • czekolada mleczna 鈥 10
  • serek wiejski 鈥 3-3,5
  • ser bia艂y 鈥 3
  • 艣mietana 鈥 4
  • lody 鈥 3-8
  • ser typu feta 鈥 1

Nietolerancja laktozy 鈥 czym zast膮pi膰 mleko?

Najlepszymi zamiennikami mleka zwierz臋cego s膮 mleka ro艣linne 鈥 sojowe, ry偶owe, kokosowe, owsiane, kokosowe, kukurydziane czy gryczane. Osobom z nietolerancj膮 laktozy polecany jest tak偶e powstaj膮cy z mleka sojowego ser tofu. Stanowi on bogate 藕r贸d艂a wapnia i bia艂ka. Alternatyw膮 dla mleka zwierz臋cego jest te偶 mleko bezlaktozowe. Powstaje ono z mleka poprzez usuni臋cie z niego laktozy. Za bezlaktozowe uznaje si臋 mleka zawieraj膮ce poni偶ej 0,5% laktozy.


Dieta przy nietolerancji laktozy 鈥 wyr贸wnywanie niedobor贸w

Nale偶y pami臋ta膰, 偶e mleko wraz z produktami mlecznymi stanowi膮 warto艣ciowe 藕r贸d艂o bia艂ka, wapnia i witamin B2 i D. Eliminacja laktozy z diety mo偶e prowadzi膰 do niebezpiecznych niedobor贸w. By ich unikn膮膰, nale偶y wybra膰 dla siebie pe艂nowarto艣ciow膮 diet臋, dostarczaj膮c膮 cenne witaminy i minera艂y. Niedobory bia艂ka mo偶na wyr贸wna膰 dzi臋ki spo偶yciu drobiu, jaj i nasion ro艣lin str膮czkowych. 艢wietnym zast臋pnikiem mleka krowiego jest pe艂ne bia艂ka mleko sojowe. W wap艅 bogate s膮 mi臋dzy innymi: jarmu偶, fasola, otr臋by pszenne, kasze - gryczana i j臋czmienna. Dobrym pomys艂em mo偶e okaza膰 si臋 r贸wnie偶 suplementacja wapnia. Dobrym 藕r贸d艂em witaminy B2 jest wspomniane ju偶 mleko sojowe, a tak偶e groszek zielony, kapusta w艂oska, brukselka i szpinak. Z kolei witamin臋 D uzupe艂ni膰 mo偶na wybieraj膮c diet臋 bazuj膮c膮 na rybach. Eliminacja mleka mo偶e by膰 sporym wyzwaniem 鈥 wymaga bowiem nie tylko wy艂膮czenia podstawowych produkt贸w mlecznych, ale innych produkt贸w, w kt贸rych 鈥 pod r贸偶nymi postaciami 鈥 mleko jest obecne.

Stosowanie diety bez laktozy wymaga te偶 uzupe艂niania niezb臋dnych sk艂adnik贸w od偶ywczych. Z pomoc膮 przychodz膮 gotowe cateringi dietetyczne, komponowane przez dietetyk贸w my艣l膮 o potrzebach os贸b z nietolerancj膮 laktozy.

Znajd藕 idealnie dopasowan膮 diet臋 bez laktozy