1. Cateromarket
  2. Dieta cukrzycowa

Dieta cukrzycowa

Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych o charakterze przewlekłym, które objawiają się podwyższonym poziomem glukozy we krwi, czyli tzw. hiperglikemią. Przewlekła hiperglikemia może powodować poważne uszkodzenia i zaburzenia w organizmie chorego oraz przyczyniać się do niewydolności wybranych narządów - szczególnie narażone są oczy, nerki oraz serce i naczynia krwionośne. Cukrzyca może mieć różne przyczyny i przebieg, ze względu na które dzieli się schorzenie na typy. Do najczęściej diagnozowanych należy cukrzyca typu 2, a także cukrzyca typu 1 i cukrzyca ciążowa. Czym charakteryzują się najczęściej występujące typy cukrzycy? Jak leczy się schorzenia związane z hiperglikemią? Dlaczego tak ważna jest dieta cukrzycowa? Co wolno jeść przy cukrzycy, a czego zdecydowanie unikać w diecie cukrzyka?


Typy cukrzycy

Cukrzyca zawsze wiąże się z nieprawidłowościami w zakresie wydzielania i/lub działania insuliny w naszym organizmie. Geneza występowania schorzeń cukrzycowych jest nie do końca rozpoznana, przyjmuje się jednak, że zasadniczą rolę w tworzeniu choroby mają czynniki genetyczne i środowiskowe. Najogólniej rzecz ujmując cukrzyca to zaburzenie gospodarki hormonalnej polegające na niedoborze insuliny w organizmie, który powoduje z kolei upośledzenie przemiany glukozy, czyli głównego źródła energii. Obecnie określa się cukrzycę mianem choroby cywilizacyjnej - w Polsce na cukrzycę choruje około milion osób, z których blisko 20% wymaga codziennego podawania insuliny.


Cukrzyca typu II

Cukrzyca typu II to najczęstsza postać tego schorzenia (dotyczy 80 - 90% wszystkich przypadków) - to cukrzyca insulinoniezależna, nazywana również cukrzycą wieku dojrzałego. Na cukrzycę II typu chorują głównie dorośli po 40. roku życia, u których w wyniku czynników genetycznych oraz społeczno - ustrojowych (m.in.: otyłość, stany zapalne, marskość wątroby, nowotwór trzustki) dochodzi do zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę (insulinoodporność), co z kolei powoduje nadprodukcję insuliny oraz przekroczenie zdolności wydzielniczych trzustki. W efekcie dochodzi do uszkodzenia komórek beta wysp trzustkowych, a co za tym idzie - zaburzeń wydzielania insuliny (w zaawansowanych stanach choroby - zaprzestania jej wydzielania).


Cukrzyca typu I

Cukrzyca typu I to choroba insulinozależna i pierwotna, nazywana cukrzycą wieku młodzieńczego (ujawnia się najczęściej w dzieciństwie lub okresie wczesnej młodości). W powstawaniu cukrzycy I typu istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne oraz nabyte mechanizmy immunologiczne - dochodzi do niedostatecznego wydzielania insuliny mimo zachowania normalnej wrażliwości tkanek na ten hormon.


Cukrzyca ciężarnych

Cukrzyca ciężarnych z kolei jest efektem wielu zmian hormonalnych, które zachodzą w organizmie kobiety podczas ciąży i wymaga wzmożonej czujności lekarza prowadzącego ciążę oraz szczegółowego monitorowania stanu zarówno matki, jak i dziecka. W większości przypadków choroba i związane z nią zagrożenia mijają samoistnie po porodzie. Noworodki matek obciążonych cukrzycą ciążową mogą mieć wysoką wagę urodzeniową (zwłaszcza w przypadku niekontrolowanej cukrzycy) oraz obniżoną odporność.


Leczenie cukrzycy

Współczesne leczenie cukrzycy opiera się na kompleksowym podejściu do choroby, czyli równoczesnym monitorowania i regulowania gospodarki węglowodanowej (celem jest utrzymywanie wartości glikemii w normach maksymalnie zbliżonych do niecukrzycowych) oraz leczeniu wszelkich zaburzeń, które towarzyszą lub mogą towarzyszyć cukrzycy (m.in. nadciśnienia tętniczego i innych chorób układu krążenia, zaburzeń lipidowych).

Cukrzyca jest chorobą przewlekłą i jako taka wymaga stosowania długotrwałej terapii opartej na konsekwentnym stosowaniu leków (wstrzykiwaniu insuliny uzupełniającej niedobory hormonu w organizmie i/lub braniu leków doustnych, pobudzających komórki beta wysp trzustkowych do wytwarzania insuliny) oraz stałej współpracy z lekarzem i regularnych badaniach kontrolnych. Niezbędnym elementem skutecznej terapii cukrzycy jest również dbanie o zdrowy tryb życia z odpowiednią ilością aktywności fizycznej oraz przestrzeganiem odpowiednio skomponowanej diety.


Dieta cukrzycowa - najważniejsze zasady

Odpowiednio zbilansowana i skomponowana dieta to podstawowy element skutecznej terapii cukrzycy (insulinę zaczęto stosować dopiero po 1921 roku - do tego czasu cukrzyków leczono niemal wyłącznie dietą). Dieta musi być dostosowana do fizjologicznego zapotrzebowania organizmu cukrzyka i jego masy ciała. Ta choroba wyklucza spontaniczność i dowolność w spożywaniu posiłków - wszystko powinno być dokładnie zaplanowane, przeliczone, a każdy posiłek podany i zjedzony o konkretnej, z góry ustalonej porze (nie ma mowy o przesuwaniu i pomijaniu posiłków lub podjadaniu). Wszelkie większe zmiany w diecie powinny być wprowadzane po konsultacji z lekarzem.


Dieta cukrzycowa - zawsze indywidualnie skomponowana

Każdy przypadek chorego na cukrzycę jest inny i wymaga indywidualnego podejścia, również w kontekście komponowania właściwej diety. Jej skład, kaloryczność, podaż makro i mikroskładników ustalane są w oparciu o wyniki badań chorego oraz dobierane do jego masy ciała (ta może się zmieniać w trakcie choroby, co będzie wymagało aktualizowania / dopasowywania diety).


Stała liczba posiłków i stałe godziny ich przyjmowania

Najczęściej stosowanym modelem w diecie cukrzycowej jest przyjmowanie 5, 6 lub 7 posiłków dziennie - powinny być mniejsze, ale spożywane częściej (czyli w krótszych odstępach czasu). Każdy z tych kilku posiłków musi być odpowiednio zbilansowany, zwłaszcza w kontekście podaży węglowodanów i wartości indeksu glikemicznego. Komponując menu dla cukrzyka należy oczywiście pamiętać o wszystkich zasadach zdrowego odżywiania, a co za tym idzie - dostarczaniu w posiłkach niezbędnych witamin (ze szczególnym uwzględnieniem witamin z grupy B, biotyny, kwasu foliowego, witamin C i E) oraz minerałów (ze szczególnym uwzględnieniem magnezu, cynku, chromu, selenu).


Produkty zakazane lub maksymalnie ograniczone w diecie cukrzycowej

Dieta cukrzycowa wymaga wyeliminowania z codziennego menu wszelkich fast foodów i dań smażonych, popularnych napojów gazowanych, sklepowych słodyczy i tradycyjnych deserów (ciast, tortów itp.) oraz alkoholu. Z jadłospisu cukrzyków powinno się ponadto wykreślić tłuste mięsa i podroby, tłusty nabiał i żółty ser. Ograniczyć należy ilość spożywanych ziemniaków i jajek, a ilość zjadanych owoców powinna być szczegółowo określona i monitorowana (zwłaszcza, ze niektóre owoce mogą być prawdziwymi "bombami" węglowodanowymi, np. w banany i winogrona zawierają bardzo dużą ilość cukrów prostych!) - nie ma mowy o dowolnym przekąszaniu owoców.


Produkty dozwolone i zalecane w diecie cukrzycowej

W diecie dla cukrzyka (bez względu na to, którego typu cukrzyca jest leczona!) powinny znajdować się produkty zawierające duże ilości błonnika. Błonnik obniża bowiem stężenie glukozy we krwi, zmniejsza wchłanianie cholesterolu, a także usprawnia pracę jelit (zapobiega zaparciom wymiatając z jelit nieczystości i toksyny) oraz skutecznie syci. Znajdziemy go m.in. w produktach wykonanych z mąki z pełnego przemiału (czyli w pełnoziarnistym pieczywie i makaronach), płatkach żytnich, ziarnach i pestkach (np. ziarnach słonecznika i pestkach dyni), siemieniu lnianym (zawiera aż 27 gram błonnika na 100 gram produktu!) i ziarenkach chia, a także w owocach i warzywach.

Ponadto w diecie cukrzyków powinny znaleźć się: ryby i chude mięsa, chude wyroby mleczarskie, warzywa i owoce (te drugie w ściśle określonych ilościach, ze względu na wysoką zawartość cukrów prostych). Ciepłe posiłki powinny być przygotowywane w zdrowy sposób: gotowane na parze, pieczone, grillowana.


Przykładowe dania w diecie cukrzycowej

Posiłki w diecie cukrzycowej mogą (i powinny!) być zróżnicowane. Komponując codzienne menu należy bezwzględnie pamiętać o trzymaniu się zasad i wytycznych lekarza i dietetyka, ale niekoniecznie popadać w rutynę, która sprawi, że przestrzeganie diety szybko stanie się wyłącznie męczącym obowiązkiem.

Menu dla cukrzyka na jeden dzień:

  • śniadanie: kolorowe kanapki z chleb żytniego z odrobiną masła, 2-4 plastrami ulubionej chudej wędliny, sałatą, rzodkiewką, pomidorami, a do tego herbata z pomarańczą (gorąca zimą lub mrożona latem);
  • II śniadanie: jogurt naturalny z płatkami owsianymi, ulubionymi orzechami, ziarnami lub pestkami, brzoskwinią, truskawkami lub porzeczkami;
  • obiad: pieczona ryba (najlepiej w folii, z dodatkiem dowolnych ziół, cytryny lub pomarańczy), brązowy ryż lub dowolna kasza, brokuł lub kalafior;
  • podwieczorek: twarożek wiejski (lekki lub chudy) ze szczypiorkiem i dowolnymi kiełkami;
  • kolacja: omlet ze szpinakiem, sałatka z tuńczykiem (w sosie własnym!), warzywne leczo z odrobiną chudego mięsa.

Dieta cukrzycowa w pudełku

Jednym z najłatwiejszych sposobów na "zapanowanie" nad dietą cukrzycową przy równoczesnym zminimalizowaniu czasu, który musimy poświęcić na przygotowywanie posiłków, pilnowania ich ilości, kaloryczności, zawartości węglowodanów... jest specjalistyczny catering. To również gwarancja, że nasze posiłki nie będą monotonne - dieta cukrzycowa nie wyklucza bowiem różnorodności i możliwości delektowania się świetnie przygotowanym jedzeniem.

Znajdź idealnie dopasowaną dietę cukrzycową