1. Cateromarket
  2. Dieta wegetaria艅ska

Dieta wegetaria艅ska

Wegetarianizm niejedno ma imi臋. Sprawd藕 jakie s膮 rodzaje wegetarianizmu i kt贸ry z nich pasuje do ciebie. Pami臋taj - to czy twoja dieta wegetaria艅ska b臋dzie mia艂a w艂a艣ciwo艣ci prozdrowotne zale偶y od ciebie!


Wegetarianizm - z czym to si臋 je?

Cho膰 wegetarianizm to spos贸b 偶ywienia praktykowany przez miliony ludzi od dekad, wci膮偶 nie ka偶dy wie, jakie s膮 za艂o偶enia tej diety. Mo偶e wynika膰 to z ogromnej ilo艣ci jego odmian i coraz lu藕niejszej interpretacji s艂owa wege. Wszystkie odmiany 艂膮czy 艣wiadome odrzucenie mi臋sa zwierz臋cego (w tym ryb i owoc贸w morza). Kontrowersyjny wyj膮tek stanowi膮 diety semi-wegetaria艅skie oraz pescowegetaria艅skie, nieuznawane jednak przez wi臋kszo艣膰 wegetarian za jeden z rodzaj贸w diety wege.

Z kronikarskiego obowi膮zku nale偶y wyja艣ni膰, i偶 semi-wegetarianizm wyklucza spo偶ywanie czerwonego mi臋sa (wo艂owina, wieprzowina, dziczyzna), lecz dopuszcza w diecie mi臋so bia艂e (dr贸b) oraz ryby. Z kolei pescowegetarianizm rozszerza diet臋 wegetaria艅sk膮 o ryby i owoce morza. Oba warianty wzbudzaj膮 mn贸stwo kontrowersji i uwa偶ane s膮 (sk膮d in膮d s艂usznie) za nielogiczne i nie-wegetaria艅skie. Wystarczy powiedzie膰, 偶e ryby biologicznie, jak i dietetycznie nale偶膮 do zwierz膮t, a zatem maj膮 mi臋so, kt贸re wegetarianie z ca艂膮 stanowczo艣ci膮 wykluczaj膮.

W zale偶no艣ci od rodzaju wegetarianizmu, mo偶na zrezygnowa膰 tak偶e z innych produkt贸w pochodzenia zwierz臋cego, takich jak mleko, sery, jaja, smalec, 偶elatyna czy mi贸d pszczeli. Odmian膮 ca艂kowicie wykluczaj膮c膮 pokarmy odzwierz臋ce jest weganizm.

W najbardziej klasycznym i niekontrowersyjnym rozumieniu, wegetarianizm do tzw. dieta laktoowowegetaria艅ska, kt贸ra ca艂kowicie wyklucza wszelkie mi臋so zwierz膮t, natomiast dopuszcza produkty odzwierz臋ce wymienione powy偶ej.

Jest to zatem dieta ro艣linna, pomagaj膮ca odkry膰 nowe smaki i sposoby na przygotowanie po偶ywnych da艅 bez u偶ycia bia艂ka z mi臋sa zwierz臋cego. Bogata jest w sk艂adniki od偶ywcze potrzebne do prawid艂owego funkcjonowania organizmu. Oczywi艣cie jak ka偶da inna dieta, r贸wnie偶 wegetarianizm b臋dzie zdrowy i skuteczny, tylko w贸wczas gdy posi艂ki b臋d膮 odpowiednio zr贸偶nicowane, zbilansowane i dostosowane do potrzeb danego organizmu.


R贸偶ne motywacje, jedna droga

Dieta wege to nie tylko rezygnacja z kilku produkt贸w i niejedzenie mi臋sa. W swojej istocie kryje si臋 za tym znacznie wi臋cej. Cz臋sto oznacza inn膮 kultur臋 i 艣wiatopogl膮d. Cho膰 wi膮偶e si臋 z wieloma ograniczeniami, dla du偶ej liczby os贸b jest synonimem wolno艣ci s艂owa i pogl膮d贸w, a tak偶e walk膮 z niesprawiedliwo艣ci膮 i cierpieniem. Spora cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa decyduje si臋 na t臋 metod臋 偶ywienia ze wzgl臋du na z艂e traktowanie zwierz膮t hodowlanych i ukazywane w mediach zn臋canie si臋 nad nimi. S膮 te偶 tacy, kt贸rych odrzuca przyrz膮dzanie potraw z mi臋sa. Przy wszechobecnych modyfikacjach i chemicznych "ulepszaczach" niejeden obawia si臋, 偶e r贸wnie偶 produkty pochodz膮ce od zwierz膮t nafaszerowane s膮 sztucznymi i szkodliwymi substancjami czy antybiotykami. Inni decyduj膮 si臋 na 偶ywienie wege z uwagi na wzgl臋dy religijne, kulturowe czy etyczne. Niekiedy niespo偶ywanie produkt贸w pochodzenia zwierz臋cego zalecane jest w celu poprawy samopoczucia czy zdrowia. Niezale偶nie od tego, z jakiego powodu kto艣 przeszed艂 na t臋 diet臋, osoba taka z pewno艣ci膮 wyr贸偶nia si臋 z t艂umu. Zw艂aszcza, 偶e mi臋so jest podstaw膮 tradycyjnych da艅 wielu kuchni na ca艂ym 艣wiecie.


Wegetarianizm niejedno ma imi臋

Produkt贸w pochodzenia zwierz臋cego, a tak偶e pokarm贸w przetworzonych, zawieraj膮cych domieszk臋 odzwierz臋c膮, jest ca艂e mn贸stwo. Efektem tego jest powstanie wielu odmian wegetarianizmu, odrzucaj膮cych kolejne niero艣linne sk艂adniki. Niekt贸re dopuszczaj膮 spo偶ycie jakiej艣 formy bia艂ka zwierz臋cego, inne ca艂kowicie je wykluczaj膮. S膮 te偶 takie rodzaje wegetarianizmu, kt贸re odrzucaj膮 nawet niekt贸re pokarmy ro艣linne. Do najpopularniejszych odmian nale偶膮 laktoowowegetarianizm i weganizm. Poni偶ej zestawiono najbardziej rozpowszechnione rodzaje wegetarianizmu.

  • Semiwegetarianizm - to najl偶ejsza, najbardziej liberalna i najbardziej kontrowersyjna z odmian wegetarianizmu, uwzgl臋dniaj膮ca w swoim jad艂ospisie jaja, mleko i jego przetwory, ryby, owoce morza oraz raz na jaki艣 czas bia艂e mi臋so (w zmniejszonych ilo艣ciach). Opr贸cz tego, podobnie jak wi臋kszo艣膰 pozosta艂ych odmian, semiwegetarianizm akceptuje spo偶ywanie orzech贸w, nasion ro艣lin str膮czkowych, owoc贸w i warzyw.
  • Pescowegetarianizm 鈥 druga kontrowersyjna odmiana wegetarianizmu, nieco bardziej restrykcyjna ni偶 dieta semi-wege, poniewa偶 ca艂kowicie wyklucza spo偶ywanie mi臋sa czerwonego i bia艂ego, jednak w dalszym ci膮gu zezwala na spo偶ywanie ryb i owoc贸w morza.
  • Laktoowowegetarianizm - polega na ca艂kowitej rezygnacji z mi臋sa bia艂ego i czerwonego, a tak偶e jego przetwor贸w. Nie uwzgl臋dnia te偶 spo偶ywania ryb i owoc贸w morza, a tak偶e smalcu, podrob贸w czy 偶elatyny. Zezwala na spo偶ycie jaj oraz mleka i przetwor贸w mlecznych, miodu, a tak偶e wspomnianych wy偶ej produkt贸w ro艣linnych.
  • Laktowegetarianizm - r贸偶ni si臋 od laktoowowegetarianizmu jedynie usuni臋ciem z jad艂ospisu jaj.
  • Owowegetarianizm - zezwala na spo偶ycie jaj, natomiast wyklucza wszystkie pozosta艂e produkty pochodzenia zwierz臋cego, a tak偶e ich przetwory czy pokarmy zawieraj膮ce jakiekolwiek ilo艣ci sk艂adnik贸w odzwierz臋cych. Uwzgl臋dnia wspomniane wy偶ej produkty ro艣linne.
  • Weganizm - ostatnio coraz popularniejsza odmiana wegetarianizmu; cechuje si臋 ca艂kowitym i bezwarunkowym odrzuceniem produkt贸w odzwierz臋cych (nawet miodu) i ich przetwor贸w. Jej podstaw膮 jest spo偶ycie owoc贸w, warzyw, orzech贸w i nasion ro艣lin str膮czkowych.
  • Witarianizm - polega na 偶ywieniu si臋 wy艂膮cznie owocami i warzywami, zwykle nieprzetworzonymi. Wszystkie pozosta艂e wspomniane wy偶ej produkty s膮 odrzucone.
  • Frutarianizm - najbardziej restrykcyjna odmiana, zezwalaj膮ca jedynie na spo偶ycie owoc贸w. Niekt贸rzy id膮 jeszcze o krok dalej i dopuszczaj膮 tylko owoce, kt贸re same spadn膮 z drzewa

Dieta wege - bilans zysk贸w i strat

Jak ka偶da dieta, tak偶e wegetarianizm ma swoje plusy i minusy. Przed spr贸bowaniem bezmi臋snego sposobu 偶ywienia nale偶y zapozna膰 si臋 z potencjalnymi korzy艣ciami, ale te偶 zagro偶eniami. Pomo偶e to m膮drzej zaplanowa膰 diet臋 i unikn膮膰 niekorzystnego wp艂ywu na zdrowie.


Plusy diety wegetaria艅skiej

Zwi臋kszone spo偶ycie produkt贸w ro艣linnych zawsze mia艂o dobry wp艂yw na samopoczucie oraz przyspiesza艂o metabolizm. Jest tak r贸wnie偶 w wypadku diety wegetaria艅skiej - poprawia ona przemian臋 materii i zmniejsza ryzyko wyst臋powania zapar膰 ze wzgl臋du na zwi臋kszone ilo艣ci dostarczanego b艂onnika. Ameryka艅skie Stowarzyszenie Dietetyczne (ADA) wskazuje, 偶e dieta wegetaria艅ska zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby uk艂adu sercowo-naczyniowego czy nowotworowe. Jad艂ospis wege pomaga utrzymywa膰 dobry poziom cholesterolu i normuje ci艣nienie t臋tnicze. Zalety te wynikaj膮 z ograniczonego spo偶ycia t艂uszcz贸w nasyconych na korzy艣膰 kwas贸w t艂uszczowych nienasyconych. W jad艂ospisie wegetaria艅skim widniej膮 produkty bogate w antyoksydanty, kwas foliowy, magnez czy potas. Odchudzaj膮ce w艂a艣ciwo艣ci diety wege wynikaj膮 ze spo偶ywania produkt贸w zawieraj膮cych du偶膮 dawk臋 b艂onnika pokarmowego.


Minusy diety wegetaria艅skiej

艁atwo jest zrezygnowa膰 ze spo偶ywania jakiej艣 kategorii pokarm贸w, je艣li si臋 za nimi nie przepada lub z jakiego艣 wa偶nego wzgl臋du nie mo偶e lub nie chce si臋 ich spo偶ywa膰. Czasem ci臋偶ko jednak zast膮pi膰 je innymi - zw艂aszcza, gdy w gr臋 wchodz膮 pokarmy b臋d膮ce g艂贸wnym 藕r贸d艂em wa偶nych sk艂adnik贸w od偶ywczych. Bywa to spor膮 przeszkod膮 w przej艣ciu na jak膮kolwiek diet臋, a zw艂aszcza na wegetarianizm. Ten spos贸b 偶ywienia wyklucza sk艂adniki bogate w bia艂ko, kwasy omega-3, witamin臋 B-12, D czy 偶elazo. Cho膰 wegetarianie trzymaj膮 si臋 z dala od chemii dodawanej niekiedy do mi臋sa, s膮 szczeg贸lnie nara偶eni na szkodliwe nawozy i 艣rodki ochrony ro艣lin. Nieprawid艂owo zbilansowana dieta mo偶e prowadzi膰 do niedokrwisto艣ci megaloblastycznej, zaburze艅 miesi膮czkowania czy osteoporozy.


Co zrobi膰, by dieta by艂a zdrowa i skuteczna?

Wegetarianizm mo偶e okaza膰 si臋 bardzo prozdrowotnym sposobem 偶ywienia. Nale偶y jednak pami臋ta膰 o uzupe艂nianiu element贸w, kt贸rych pozornie brakuje w diecie bezmi臋snej. Bia艂ko wyst臋puj膮ce w pokarmach odzwierz臋cych mo偶na zast膮pi膰 tym zawartym w nasionach ro艣lin str膮czkowych. Wybieraj膮c odmiany wegetarianizmu aprobuj膮ce spo偶ycie jajek problem jest nieco mniejszy - jaja zawieraj膮 wszystkie aminokwasy w dobrych ilo艣ciach. Z kolei kwasy omega-3 zawarte s膮 w orzechach czy nasionach chia. 呕elazo natomiast znale藕膰 mo偶na w zielonych ro艣linach li艣ciastych czy nasionach ro艣lin str膮czkowych. Dzi臋ki 艂膮czeniu ich z produktami zawieraj膮cymi witamin臋 C, poprawi si臋 wch艂anianie 偶elaza. Znale藕膰 j膮 mo偶na w warzywach i owocach. Aby dieta by艂a zdrowa, trzeba 艂膮czy膰 ze sob膮 produkty ze wszystkich grup pokarm贸w.

Jak wi臋c najzdrowiej przej艣膰 na wegetarianizm? Zamiast godzinami g艂owi膰 si臋, jak zapewni膰 swojemu organizmowi maksimum korzy艣ci przy diecie eliminuj膮cej tyle pokarm贸w, lepiej zrzuci膰 to na barki profesjonalist贸w. Cateringi dietetyczne, dost臋pne ju偶 praktycznie w ka偶dej okolicy, oferuj膮 tak偶e jad艂ospisy wegetaria艅skie. To 艂atwy i szybki spos贸b na wprowadzenie do艣膰 radykalnej zmiany w swojej diecie. Dzi臋ki po艂膮czeniu pracy dietetyka i renomowanych restauracji mo偶na zmieni膰 nawyki 偶ywieniowe bez obawy o zdrowie. To tak偶e ogromna oszcz臋dno艣膰 czasu! Cho膰 w diecie wegetaria艅skiej odejmuje si臋 sporo produkt贸w spo偶ywczych, mo偶e by膰 ona nie tylko zdrowa, ale te偶 smaczna i zr贸偶nicowana.

Znajd藕 idealnie dopasowan膮 diet臋 wegetaria艅sk膮